Wat de meesters zeggen over...
De kunst van anders kijken
Volgens Jitske is het belangrijk jezelf regelmatig in posities te plaatsen waar je helemaal niks van begrijpt: “Ga naar plekken waar mensen rondlopen die je in het dagelijks leven nooit tegenkomt en ga dan met iedereen praten. En weet dat je in iedereen die je tegenkomt eigenlijk jezelf tegenkomt. Want alles wat je raar vindt, dat zegt vooral iets over jou en niet over die ander. Wat me elke keer weer opvalt is dat als je daar met hart en ziel instapt en oprechte interesse hebt, iedereen ook met wil je praten. Voor je het weet zit je aan de koffie, loop je mee of eet je met iemand ’s avonds. Je kunt met zelfreflectie en ‘innerwork’ ook tot inzichten komen, maar je blijft dan in je eigen spiegel en binnen je eigen kader kijken. Dus ga nou eten in een restaurant waar je nooit zou eten. Ga naar de opera als je dat nog nooit gedaan hebt. Ga naar een muziekstijl of een film waar je nooit naartoe gaat. Rek jezelf een beetje op door het vreemde te gaan ontmoeten. Als je nog nooit in een vol stadion bent geweest, dan heb je echt huiswerk.
Jitske Kramer
Corporate antropoloog, spreker, één van de grondleggers van Deep Democracy in Nederland, schrijver van o.a.‘Tricky Tijden’. Prikkelt, daagt uit, inspireert en verbindt
Foto door: Marie Broeckman
Pepijn vindt het van kinds af aan leuk om te kijken hoe dingen anders kunnen: “Die fascinatie is begonnen rond mijn 7e levensjaar, toen ik in Amerika woonde en te onrustig was om stil te zitten in de klas. Ik werd toen verantwoordelijk gemaakt voor een stukje rivier. Daar mocht ik dan elke dag een uur heen. Daar ontdekte ik dat als ik hele kleine dingen veranderde het ecosysteempje van visjes ook veranderde. En sindsdien fascineert het me, dat als je aandacht geeft aan iets je daar heel snel veel voor terug krijgt. Dat stilstaan en aandacht geven vind ik soms ook moeilijk, want ik wil ‘door’. Ik wil dat de wereld verandert en voel me soms als een zalm die tegen de stroom inzwemt. Al bijna twintig jaar zie ik dingen die anderen nog niet zien en waar zij weerstand op hebben. Dan kan ik vijf jaar later zeggen ‘dat zei ik toch’, maar daar heb ik niet zoveel aan. Het vraagt een soort alertheid om dingen op te merken. Sommige mensen staan (helaas) de hele dag op de automatische piloot.”
Pepijn Duijvestein
Directeur, business innovator & strateeg en regeneratie expert
Ilonka had als kind altijd al verwonderogen: “Ik was heel erg verbonden met de natuur en kon uren naar het gras of de wolken staren. Ik had vaak een gevoel van ‘wat gebeurt er nu in de wereld, wat is hier gaande?’ Dat zorgde er ook voor dat ik me soms eenzaam voelde. Alsof ik naar het leven keek, maar er niet echt aan deelnam. En ik ben die open blik ook wel een periode kwijtgeraakt. Ik wist niet of je zo kon zijn in een volwassen lichaam met volwassen verantwoordelijkheden. Het heeft toch ook iets kinderlijks. Ik heb het echt moeten verwerven om zo te mogen zijn. Toen rond mijn dertigste, tijdens mijn burn-out, iemand tegen mij zei ‘je bent een zoeker’ vond ik dat een belediging. Inmiddels vind ik het een groot compliment. Ik hoop echt dat ik, totdat ik doodga, blijf zoeken en ruimte houdt voor andere perspectieven. Er is zoveel te leren en te ontdekken.
Ilonka de Haan
Bestuurder, coach en Art of Living teacher. Gelooft dat iedereen een unieke bijdrage levert. Sprankelt, bouwt en zet hart en ziel in voor een inclusievere samenleving
Foto door: Nieke Martens
Nieuwsgierigheid heeft altijd in Roek gezeten, van kinds af aan: “Als de hele wereld zegt ‘zo zit het’, dan heb ik de neiging om de vraag te stellen ‘is dat wel zo?’. Ik denk dat je nieuwsgierigheid heel goed kunt trainen. Door steeds weer vragen te stellen. In een blog van een oudere Amerikaanse mensenrechtenactivist met de titel: ‘hoe laat is het op de klok van de wereld?’, stelt zij zichzelf de vraag wat in haar honderdjarige leven het meest ondersteunend is geweest. Haar conclusie: “het meest ondersteunend is geweest dat ik steeds weer opnieuw de existentiële vragen heb gesteld, in de wetenschap dat ik het antwoord nooit zal vinden”. Die houding, daar gaat het om. Als ik merk dat mijn vragen beginnen op te drogen dan begin ik mij ongerust te maken. Eén van de grote bedreigingen van onze tijd is dat we zo in bubbels zijn gaan leven. Soms moet je daar echt even bewust uitstappen. Het is heel makkelijk om mee te bewegen, maar kunnen we ook tegen de stroom in liefhebben? Dat is een hele andere kwaliteit. En als je het over leiderschap hebt, dan zal die veel meer daarin gevonden moeten worden.”
Roek Lips
Schrijver, film- en theatermaker, spreker. Maakt betekenisvolle korte filmportretten van bijzondere mensen
Marjolijn wordt gedreven door een enorm intrinsieke interesse in mensen: “Ik ben groot geworden in een context waar mijn grootmoeder halfzijdig verlamd was én gymnasium had gedaan. Mijn oom had Hodgkin en woonde nog thuis. Bovendien woonde ik in een dorp met een instituut voor moeilijk opvoedbare kinderen en geestelijk gehandicapte volwassenen. Daar leer je enorm veel van. Mijn oma sprak heel moeilijk, maar ik kon met haar praten. Dan leer je dat er verschil zit tussen buitenkant en binnenkant. En dat mensen interesses en beleefwerelden hebben die jij zelf niet hebt. Die verwondering en nieuwsgierigheid naar de binnenwereld van de ander heeft mij heel veel gebracht in mijn werk. Ik luister niet alleen naar wat er gezegd wordt, maar kijk vooral waar gaat de energie naartoe als er iets gebeurt. Ik had zelf ooit iemand in mijn team, die zichtbaar niet zoveel concreets opleverde, maar echt de olie was in mijn organisatie. Die onzichtbare impact, van het smeren van de radartjes, hier even wat duwen, daar even een beetje trekken. Dat is minstens zo belangrijk als wat zichtbaar wordt opgeleverd.
Marjolijn Vencken
Adviseur Public Affairs met brede internationale ervaring. Staat voor sociale en economische waarde creatie. Doorkneed in crisismanagement. Toezichthouder. Gaat vol voor het Goede, het Ware en het Schone
Voor Anne is het cruciaal dat je zowel naast als in je baan altijd blijft leren en ontwikkelen: “Het is belangrijk jezelf te blijven uitdagen. En ga dan ook naar verschillende contexten toe. Blijf niet in dezelfde soort opleiding of zelfde bubbel van mensen zitten. Heb je al veel opleidingen in de zorgsector gedaan, doe dan juist eens een opleiding met veel cursisten uit het bedrijfsleven. Dat verrijkt enorm! En zoek goede coaches. Zorg dat je jezelf uitdaagt om anders te kijken. Andere perspectieven te zien. Omring je zelf met mensen waar je van leert en door geïnspireerd raakt. Ik heb het geluk dat ik dat heel erg van huis uit heb meegekregen. Doordat we in onze jeugd sterk met Oost-Congo verbonden waren, als kinderen al leerde dat er grote verschillen waren. Door hoe mijn ouders, familie en vrienden in het leven stonden. Maar ook door de keuzes die ik zelf gemaakt heb. Door bijvoorbeeld mijn atheneum niet af te maken, omdat ik modeontwerper wilde worden in Parijs. Om tijdens de opleiding vervolgens te ontdekken dat ik daar niet heel gelukkig van ging worden. Toen heb ik mezelf in de zorg, vanaf de basis, steeds verder ontwikkeld. De verantwoordelijkheid om mezelf te ontwikkelen zit stevig verankerd in wie ik ben.”
Anne Veldhof
Voorzitter Raad van Bestuur ActiVite. Bevlogen en betrokken bij de grote maatschappelijke opgaves binnen de zorg, vanuit de organisatie, keten en regio. Gericht op samenwerken, verantwoordelijkheid nemen en oplossen. Met een groot hart voor alle professionals die zich hier dag en nacht voor inzetten
Voor Paula zit anders durven kijken onder meer in durven spelen. Kunnen inzoomen, uitzoomen en van perspectief wisselen: “Ook ruimtebewustzijn hoort hierbij voor mij: je perspectief verbreden, niet ingezogen raken en opmerken als dat wel het geval is. En dan weer op zoek gaan naar waar je het weer kunt verbreden. Je moet bereid zijn je eigen kaders een beetje op te schudden. Kijken naar kunst helpt mij daar bijvoorbeeld bij. Dat leidt tot verbreding, verwondering en creativiteit. Het helpt ook als je je bewust bent van je transgenerationele draagkracht. We hebben allemaal gewoontes meegekregen vanuit vorige generaties, waar we soms jarenlang mee aan het werk moeten om ervan af te komen, maar we hebben ook zoveel kracht meegekregen! Daar kun je op vertrouwen. Mensen die echt iets neerzetten zijn altijd mensen die breder kijken. Die maatschappelijke ontwikkelingen meenemen in wat ze doen. En daar veel motivatie en kracht uit halen. Als leider doe je veel namens anderen. Je doet het niet alleen voor jezelf.”
Paula Kolthoff
Leiderschapstrainer, opleider & executive coach, gespecialiseerd in lichaamsbewust leiderschap. Auteur van Stevig staan in intense situaties (2021) en Sterk staan door flexibel bewegen (2024). Ontwikkelde Embodied Learning voor (bege)leiders, een lichaamsgerichte methode die je leert optimaal aanwezig te zijn, ook in uitdagende situaties
Volgens Diana hebben we leiders nodig die kunnen zien welke perspectieven er allemaal gaande zijn in de wereld. Die niet op macht belust zijn, maar vanuit inhoud blijven kijken naar wat er nodig is voor de mensen voor wie ze hun opgave aanvaard hebben. Leiders die kunnen nuanceren en niet klakkeloos anderen napraten. Wat volgens Diana ook belangrijk is, is dat zij heel goed in staat gaan zijn verschillende generaties te verbinden: “Het heeft geen zin op elkaar af te geven. De oudere en de jongere generaties hebben elkaar nodig. Je moet als leider de perspectieven van alle generaties zien en meenemen. Bij organisaties waarin dat beter lukt gaat ziekteverzuim omlaag”. Diana vindt het leuk om zelf in veel verschillende (bestuurlijke, toezichthoudende en advies) raden te participeren, ook internationaal: “Daardoor zie en hoor je veel en krijg je verschillende perspectieven mee. Zo blijf ik zelf aan en up-to-date en kan ik mijn ervaring ook weer delen.” Diana is altijd nieuwsgierig geweest: “Ik ben veel aan mijn rug geopereerd en heb maanden in mijn bed gelegen en ben daardoor heel veel gaan gelezen. Dat heeft mijn natuurlijke nieuwsgierigheid en leergierigheid gestimuleerd.”
Diana Monissen
Zeer ervaren, bevlogen en gepassioneerde bestuurder en toezichthouder. Realiseerde onder meer het Prinses Máxima Centrum voor Kinderoncologie
Folkerts’ coach zei vroeger: ‘hoe zou jij jezelf verslaan?’: “Hij vroeg mij even helemaal in een ander perspectief te stappen, me echt te verplaatsen in de ander. Als ik nu in mijn werkcontext ingewikkelde gesprekken moet voeren, gebruik ik dat uitgangspunt nog steeds.” Vincent merkt dat hij onbewust altijd de ander scant: ”Ik ga altijd op zoek naar wat iemands echte beweegredenen zijn, waarom iemand doet zoals ie doet, wat daaronder zit. Dat helpt mij om het even helemaal vanuit een ander perspectief te kunnen bezien.“
Folkert en Vincent
Trainer, manager en beide voormalig topsporters
Volgens Mariska leiden perfectionisme, ‘pleasen’, performen en blijven zeggen ‘dat je het allemaal wel weet’ ertoe dat je jezelf vastzet: “We leven in een diffuse, vluchtige, onzekere wereld en we weten het allemaal niet. Maar samen kunnen we er wel richting in vinden. Op het moment dat wij de ‘prediker’ worden (ik heb gelijk) of de ‘aanklager’ (jij zit fout) of de ‘politicus’ (ik heb gelijk en jij zit fout) komen we niet verder. We maken dan geen gebruik van de wijsheid van de groep en van de organisatie. We zouden allemaal de ‘wetenschapper’ moeten worden en onszelf continu moeten bevragen. Ook ten overstaan van een groep die misschien verwacht dat jij alle antwoorden hebt. In de erkenning van het niet-weten zit kracht.”
Mariska Cornelissen
Coach in moedig leiderschap en burn-out preventie en herstel, auteur van het boek ‘Nog niet gevloerd’. Inspireert mensen om kwetsbaarheid te zien als bron van moed en verbinding en te leven vanuit hun hart in plaats van hoe het ‘heurt’
“In moeilijke tijden deel ik mijn zorgen met mijn mensen. Misschien hebben zij oplossingen. Ik hoef niet alles te weten. Ik omarm echt alle perspectieven. Ik heb mijn kennis, maar ik ben altijd nieuwsgierig naar de kennis van de ander. Je hebt ook mensen die liever in hun eigen “hokje” blijven zitten, maar ook dan mag je vaak best wel binnenkomen. Dan ontmoet je elkaar ook. Jij neemt dan kennis mee naar hen – en daardoor komen zij toch ook een beetje buiten, terwijl ze in hun hokje blijven. Ik heb echt geleerd om mensen goed vast te houden. Wat mij helpt is alert te zijn op of mensen dreigen af te haken, minder betrokken raken. Ik ga dan te snel. Dan doe ik een stapje terug en ontmoet ik ze weer. Wie zegt dat ik altijd gelijk heb? Ik wil vaak met grote stappen, maar dat kan soms niet veilig voelen voor de ander. Ik ben dan ook dankbaar dat mijn mensen mij dat teruggeven. Je moet ook oprecht nieuwsgierig blijven naar de hokjes waarin mensen soms kiezen te zijn. Dat heeft echt waarde.”
Mathilde Stam
Geboren en getogen in Zuid-Afrika en opgegroeid in de tijd van Mandela en bisschop Tutu. Ze is actief in Dialoog en Ubuntu in zowel Nederland als Zuid-Afrika. Als topbestuurder in Nederland brengt ze de lessen van toen nog dagelijks in de praktijk
“Ik ben opgegroeid en gevormd in een wijk met een lage sociaaleconomische status. Ik heb daar al op jonge leeftijd gezien wat armoede, alcoholisme en agressie doen in een gezin en hoe moeilijk het is om aan te ontsnappen en dat het van generatie op generatie doorgaat. Ik heb daar gevoeld dat niet iedereen dezelfde kansen heeft in het leven en dat als je wat wilt, dat je zelf stappen moet zetten. Ik heb het altijd leuk gevonden om met heel veel verschillende mensen om te gaan en was nieuwsgierig naar hoe andere mensen kijken. Toen ik in Utrecht in de binnenstad woonde ging op kerstavond een keer de bel en stond er een dakloze op de stoep. Die dakloze had een verkeerd adres en moest een straat achter ons zijn, maar voordat ik dat doorhad had ik hem al binnengevraagd, want het was koud en nat en kerstavond. Als je dan iemand een kopje soep aanbiedt, ontstaat er een gesprek dat ik niet had gehad als ik hem niet had binnen gelaten. Die belangstelling heb ik altijd gehad, juist voor de kwetsbaren in de samenleving, omdat ik gezien heb hoe zwaar je het dan hebt.”
Grietsje Visser
Bestuurder en toezichthouder die in het samenspel met anderen bijdraagt aan een weg vooruit voor de ouderenzorg van vandaag én morgen
