Wat de meesters zeggen over...
Showing up
Mariska benadrukt wat Brené Brown zegt over haar boeken: ‘nu je ze hebt gelezen, begint het pas’: “Het is en blijft een proces. Je moet jezelf goed kennen als leidinggevende, weten wie je bent. Want zoals je bent, zo geef je leiding. Moed is trainbaar. Daar word je niet mee geboren. Het allerbelangrijkste is volgens mij dat je kwetsbaarheid in het daglicht van moed zet, waardoor je een andere mindset krijgt. Dan wordt het iets om te willen, in plaats van iets om van weg te rennen. Het begint met op je gemak zijn bij ongemak. Dat is trainbaar. Het gaat bijvoorbeeld over of verdriet er mag zijn en of je het aan kunt kijken. De deur hoeft niet wijd open. Het mag ook op een kiertje. Je hoeft jezelf daar niet in uit te putten Maar het is wel net als bij skiën: je moet naar voren leunen om er grip op te krijgen. Dat ongemak moet je wel op willen zoeken binnen de setting waarin je leeft en werkt. Durf de gesprekken aan te gaan die ertoe doen.”
Mariska Cornelissen
Coach in moedig leiderschap en burn-out preventie en herstel, auteur van het boek ‘Nog niet gevloerd’. Inspireert mensen om kwetsbaarheid te zien als bron van moed en verbinding en te leven vanuit hun hart inplaats van hoe het ‘heurt’.
Volgens Joost gaat ‘showing up’ over bereidheid: “Je moet bereid zijn. Bereidheid is alles. Bereidheid is leven. Verbind je helemaal met wat je te doen hebt. Met het verhaal dat je wilt vertellen. Bij wat je meeneemt uit je levenservaring. Verwerk je persoonlijke verhalen in je professionele. Je hoeft niet vol in de emoties van je persoonlijke verhaal te stappen, maar verbind je er wel mee. Je verhaal moet waarachtig zijn in het hier en nu. Dat voelt je publiek. Je moet er helemaal zijn. Ook als je moe bent. Iedereen heeft recht op het eerste gesprek. Op het actuele, verse verhaal. Je moet er met je hele energie bij zijn. Je vervult je rol ten dienste van iets. Het gaat niet om jou. Ken je kaders. Je creativiteit komt los binnen kaders. Als er geen kaders zijn is er geen veiligheid en gaat het niet stromen. En als het niet goed met je gaat dan moet je zelf niet op het podium gaan staan, maar je hebt wel zorg te dragen voor het project. Er kan altijd iets wél binnen de -soms steeds veranderende- kaders.”
Joost Horward
Acteur, docent, artistiek leider, coordinator regie-opleiding Toneelacademie
Helder, doelgericht en besluitvaardig zijn geeft rust en duidelijkheid. Ik vergader met mijn mensen altijd in cirkels: we zijn allemaal even belangrijk. Rond ingewikkelde vraagstukken organiseren we dialogen met inwoners, politiek, adviesraden en professionals aan een ronde tafel. Daar geloof ik heel erg in. Mijn kracht is dat ik mensen persoonlijk kan verbinden, dat ze zich uitgenodigd en gehoord voelen. Toen ik pas mijn managementkant ontwikkelde in Nederland, wilde ik het heel goed doen vanuit de boekjes, maar er zat die Ubuntu-vrouw in mij. Nadat ik naar Zuid-Afrika was geweest kwam ik terug en heb ik mezelf meer toegelaten. Dat heeft mij enorme kracht gegeven. Leiderschap is het van binnenuit doen. Jezelf goed kennen en trouw zijn aan waar je voor staat en in gelooft.
Mathilde Stam
Geboren en getogen in Zuid-Afrika en opgegroeid in de tijd van Mandela en bisschop Tutu. Ze is actief in Dialoog en Ubuntu in zowel Nederland als Zuid-Afrika. Als topbestuurder in Nederland brengt ze de lessen van toen nog dagelijks in de praktijk.
“Als bestuurder is het belangrijk dat je weet wanneer je moet vertragen en wanneer je naar voren moet stappen. En ook wanneer je weer uit moet stappen. Zeker in de complexiteit en veelheid aan vragen in de huidige tijd. Instappen en toevoegen heb ik in mijn leven goed geleerd. Om goed uit te kunnen stappen is het belangrijk om met aandacht voor de ander te checken of er echt consensus is op proces en inhoud. Daar besteed ik bewust aandacht aan en neem ik tijd voor. Ik vind het mooi nog beter te worden in vertragen, daar waar iets echt de essentie of de kern raakt. Dat vind ik een mooie uitdaging voor mijzelf in mijn leiderschap. Mijn vooruit gedreven energie is er altijd wel. Het heeft ook wel met ervaring te maken: ik heb geleerd goed na te denken over welke stress je een organisatie inbrengt. Die uitspraak van een andere bestuurder is me altijd bijgebleven, want daardoor denk ik beter na over of iets nu moet of even kan wachten.”
Grietsje Visser
Bestuurder en toezichthouder die in het samenspel met anderen bijdraagt aan een weg vooruit voor de ouderenzorg van vandaag én morgen.
Voor Anne betekent besturen er ‘durven staan’ als dat nodig is. Richting geven. Moeilijke beslissingen durven nemen. Ook als de ultieme consequentie zou zijn dat je zelf ontslagen zou worden. En tegelijkertijd zorgen dat je je MT niet in de weg zit en hen de ruimte geeft: “Die combinatie vind ik cruciaal. En die is soms ook lastig. Wat mij enorm helpt is dat ik ben opgegroeid van onderaf, door alle lagen van de organisatie heen. Ik heb echt alles gezien en weet dus ook hoe het voelt op de verschillende posities. En wat de impact kan zijn van een goede bestuurder en ook van hele vervelende bestuurders. ‘Showing up’ vraagt wat mij betreft om een grote mate van bestuurlijke sensitiviteit. Je bent dienend aan de organisatie. Het gaat niet om jou. Soms vraagt de organisatie om operationeel iets te doen. Soms tactisch. Soms strategisch. Je bent er als bestuurder ten dienste van de organisatie en de mensen in die organisatie. En in lijn daarmee doe je wat er gedaan moet worden. Of laat je wat je moet laten.”
Anne Veldhof
Voorzitter Raad van Bestuur ActiVite. Bevlogen en betrokken bij de grote maatschappelijke opgaves binnen de zorg, vanuit de organisatie, keten en regio. Gericht op samenwerken, verantwoordelijkheid nemen en oplossen. Met een groot hart voor alle professionals die zich hier dag en nacht voor inzetten.
“Meta-skills zijn voor leiders waanzinnig belangrijk, maar als je ze ontwikkelt wordt het leven niet makkelijker. Want als je écht gaat luisteren naar wat er allemaal is, op het feitelijke inhoudsniveau én op betrekkingsniveau, dan moet je er ook iets mee. Dan is het belangrijk dat je weet wat je rol is en wat je daarin te doen hebt. Wat wordt je toegedicht, wat wil je zelf en hoe acteer je daarin? Mijn rol op het podium is een andere dan mijn eerdere rol als facilitator in conflictsituaties. Rolhelderheid vergroot de kans dat mensen snappen wat je aan het doen bent. Je rol snappen en fit zijn is misschien wel de grootste uitdaging in deze tijd. Meta-skills vragen openheid, alertheid en een heel hoog bewustzijn. Dat vind ik waanzinnig mooi en soms denk ik ook ‘laat nu maar even iemand anders het doen, ik heb er even geen zin in’. Het vraagt ook wat. Maar het kost ook wat als je het niet doet terwijl je het eigenlijk wel zou moeten doen. Dus ‘show up’ als het bij je rol hoort en ook ‘don’t show up if you don’t need to’. Leiderschap is ook die keuze maken, ‘wat laat ik gaan, wat pak ik op en waarom’?”
Jitske Kramer
Corporate antropoloog, spreker, één van de grondleggers van Deep Democracy in Nederland, schrijver van o.a.‘Tricky Tijden’. Prikkelt, daagt uit, inspireert en verbindt.
Foto door: Marie Broeckman
Volgens Nadia is ons ego gewoon een onderdeel van ons zijn, maar moet je wel opletten wat dat ego doet: “Als dat ego continu tegen je zegt “jij bent de baas, dus trek het naar je toe, laat niet over je heen lopen”, dan ga je jezelf oppompen omdat jij toevallig de ‘leider’ bent. Terwijl het zinvoller is te kijken naar ‘de bedoeling’. Je moet jezelf niet al te belangrijk maken. Soms moet je als leider natuurlijk wel helder zijn en een standpunt in kunnen nemen, maar doe dat in verbinding. Voorkom dat je als twee ego’s met elkaar spreekt. Spreek als mens met elkaar. Je kunt ook op een verbindende manier confronterend zijn. Ik zou leiders graag een snufje sensitiviteit willen geven, een snufje ‘echt de ander zien’, wat meer liefde en menselijkheid. Al die conflicten in de wereld nu, ik zie vooral bokito’s op de apenrots, allemaal ego’s. Heel veel reacties op de conflicten en gebeurtenissen in deze tijd zijn op zichzelf al polariserend. Je kiest een kant. Je wilt strijdbaarder zijn. Je stem laten horen. Heel weinig reacties gaan over verbinding en dat we het samen moeten doen. Ik denk dat vrouwen daar een veel grotere stem in kunnen hebben.”
Nadia Barquioua
Directeur in het sociaal domein, bestuurslid en toezichthouder. Staat voor verbinding. Moeder van 5. Bi-cultureel met Twentse roots. ‘It’s easier to build strong children than repair broken men’.
Volgens Kader is voor kunstenaars en schrijvers nederigheid noodzakelijk voor je eigen gezondheid en uit respect voor je talent: “Als je een bijzondere schrijver bent heb je dat talent gekregen, niet zelf bedacht. Wees dankbaar dat het leven je dat talent gegeven heeft. En werk hard om het te realiseren. Leiders moeten ook nederig zijn. Ze werken met mensen. Mensen zijn bijzondere wezens. Ze zijn meer dan hun werk. Als leider moet je dat begrijpen. Contact maken met de wereld achter de mens. Een wereld die je niet helemaal kent. Als je dat doet, krijg je als leider zelf ook meer respect. Tom Ford, de legendarische filmmaker, zegt: “Ik maak steeds weer films, omdat ik hou van de mensen waarmee ik werk. Ik vorm een eenheid met hen”. Een team moet genieten van de aanwezigheid van de leider. Er zijn helaas heel veel foute leiders. Die zichzelf te belangrijk vinden.”
Kader Abdolah
Perzisch-Nederlandse schrijver, politiek vluchteling, verhalenverteller ‘tussen culturen in’ en één van de meest gelezen Nederlandse auteurs
Je moet als bestuurder volgens Diana Monissen de hot seat durven nemen: “Het is belangrijk naar jezelf te kijken en een besluit durven nemen dat contrair is, dat mensen gek vinden of dat moeilijk is. Of zelfs een besluit dat je raad van commissarissen gaat betwisten. Als je een grote transitie wilt leiden moet je het lef hebben om dingen te doen, die anderen niet durven doen. Daarbij is het cruciaal dat je weet voor wie je het doet. Ik heb veel gezien dat het ego te groot wordt van mensen en dan doe je het vooral voor jezelf. Dat moet niet. Ik heb het idee dat vrouwen meer gaan voor ‘de bedoeling’ en mannen zich vaker in de weg laten zitten door hun ego. Natuurlijk komt het ook bij vrouwen voor dat ze te veel in hun ego schieten, maar mijn ervaring is dat het meer voorkomt bij mannen. En dat het moeilijk te keren is. Helaas. Je moet als leider een stapje terug kunnen doen en anderen iets gunnen.”
Diana Monissen
Zeer ervaren, bevlogen en gepassioneerde bestuurder en toezichthouder. Realiseerde onder meer het Prinses Máxima Centrum voor Kinderoncologie.
Leiderschap in deze tijd vraagt volgens Marjolijn om kwetsbaarheid, terwijl we tegelijkertijd doorzettingsvermogen en sturing nodig hebben: “Je moet besluiten kunnen nemen, terwijl je tegelijkertijd ook open blijft staan en blijft onderzoeken. Goede vragen kunt stellen en goed kunt luisteren. Dan opent een gesprek zich en is er opeens veel meer mogelijk dan je van tevoren had bedacht. We hebben in deze tijd vrouwelijke én mannelijke kwaliteiten nodig. Echt alle twee. We hebben meer de verbinding en het ‘samen’ nodig, maar het is ook heel belangrijk om te kunnen staan voor je besluit en daar verantwoordelijkheid voor nemen. Ik zie nu te veel mensen die blijven meebewegen, te luisterend zijn, te volgend zijn, waardoor ik nergens voel ‘waar sta jij nu voor en waar gaan we naartoe?’. Helaas kom ik ook nog steeds mensen tegen die zich kunnen permitteren om eindeloos te blijven herhalen wat ze al tien keer hebben gezegd, niet luisteren en niet intrinsiek geïnteresseerd zijn in de ander. Ik heb zelf lang gestoeid met het thema ‘macht’. Tot op een bepaald moment iemand aan mij uitlegde dat er verschil was tussen ‘power over’ en ‘power to’. Toen ging het bij mij stromen. Dan kun je macht dus ten positieve gaan gebruiken.”
Marjolijn Vencken
Adviseur Public Affairs met brede internationale ervaring. Staat voor sociale en economische waarde creatie. Doorkneed in crisismanagement. Toezichthouder. Gaat vol voor het Goede, het Ware en het Schone.
Volgens Julika zit magie in het combineren van ‘dat wat moet gebeuren’ met op een veilige manier mensen spiegelen en iets meegeven. Daarin is het ook belangrijk je goed te realiseren vanuit welke rol je handelt: “Soms kom ik binnen, werk een dag met mensen en ga weer weg. Dat is echt anders dan wanneer je eigenaar ben van een bedrijf en iedereen aan het werk moet houden. Dan zit je er met een ander belang. Als ik mensen in een soort angst of kramp zie belanden en naar binnen zie slaan, dan vind ik het belangrijk ze uit te nodigen om met kleine stappen wat meer naar buiten te komen. Vaak hebben mensen voordeel bij het niet zichtbaar worden. Dan kun je je blijven verschuilen en dat is veilig. Voor mij gaat het om de vraag: ‘voel je je uitgenodigd om mee te doen op het toneel van het leven. En hoe wil jij dan meedoen? Dat mag iedereen helemaal zelf weten. Ik denk wel dat je jezelf dient én dat je het leven dient als je het open tegemoet treedt en uit de kramp komt. Dat is voor jezelf fijner, maar zeker ook voor alle mensen om je heen.”
Julika Marijn
Theatermaker, presentator, (stem) actrice, public speaking coach, auteur van ‘Altijd Etty’, en bovenal powervrouw, stemgever, verbinder en een voorbeeld in liefdevol confronteren.
Als mens zijn we te vaak voorzichtig in onze communicatie, omdat we niet overheersend of dominant willen overkomen. Volgens Jaeike kun je daar flink ruis mee creëren: “Vaak leggen we een keus bij een ander neer, terwijl we zelf al best een idee hebben wat we willen. Dat geeft ruis. Een leidende merrie vraagt een kudde niet of die met haar meegaat. Ze beveelt het ook niet. Ze is gewoon duidelijk. Stel geen vraag als je al een besluit genomen hebt. Zeg dat dan gewoon. In de paardenwereld zijn alle besluiten per definitie dienend aan het geheel. Dat is in de mensenwereld natuurlijk vaak anders, omdat het ook over geld of macht of positie gaat. In de paardenkudde is ‘wij’ altijd belangrijker dan ‘ik’. Paarden hebben de wil de kudde bij elkaar te houden, zolang het functioneel is. Maar als een oud of ziek paard een gevaar wordt voor de veiligheid van het geheel zijn ze ook keihard en laten ze het achter. In mijn optiek worden mensen die niet mee kunnen komen met veranderingen, die voor het geheel echt nodig zijn, soms te lang meegenomen. Je kunt je afvragen of dat uiteindelijk dienend is aan het geheel.”
Jaeike Stienstra
Leiderschaps trainer en coach met behulp van paarden, ervaren zegt meer dan woorden, puur, duidelijk, doortastend en zonder oordeel.
Paula heeft altijd een soort van vastberadenheid gehad. Blijven gaan, ook als je soms even denkt ‘gaat het goed’ of ‘kan ik dit?’: “Dat was al heel sterk aan het eind van mijn middelbareschooltijd. Zo sterk dat ik het later wel eens van mezelf heb afgekeken als ik het moeilijk had. Zo van ‘hoe deed ik dat toen’? Dat was een helpend anker. Ik las in een boek van Brené Brown, ‘Braving the wilderness’, dat wetenschappelijk onderzocht is dat mensen die werkelijk durven te gaan staan en op te komen voor iets, ook als dat helemaal niet comfortabel is, juist ook de mensen zijn die zich werkelijk kunnen verbinden, die écht samen durven te zijn. Het gaat volgens mij over je niet groter en niet kleiner maken dan je bent. En daar kun je mensen ook in trainen. Dat zit ook in je lichaamsbewustzijn. Iedereen weet ergens wel wanneer hij/zij zichzelf opblaast of juist kleiner maakt dan hij is.”
Paula Kolthoff
Leiderschapstrainer, opleider & executive coach, gespecialiseerd in lichaamsbewust leiderschap. Auteur van Stevig staan in intense situaties (2021) en Sterk staan door flexibel bewegen (2024). Ontwikkelde Embodied Learning voor (bege)leiders, een lichaamsgerichte methode die je leert optimaal aanwezig te zijn, ook in uitdagende situaties.
“Je hebt mensen die in hun succes zichzelf kwijtraken. Die zichzelf ver boven hun coach gaan plaatsen. Dan wordt het alleen nog maar haantjesgedrag en ego. Dat zie je ook in de vechtsport: jongens die heel veel potentie hebben en goed doorgroeien, maar dan naast hun schoenen gaan lopen met een steeds groter ego en dan verliezen ze hun niveau. De balans is dan weg. Je hebt een goede coach nodig die je op de rit houdt, die voorkomt dat je stuurloos wordt. Iemand die je een beetje nederig houdt, zodat je ook ontvankelijk blijft. Iemand die jou even op je plek kan zetten als het nodig is. Die jouw taal spreekt.”
Folkert en Vincent
Trainer, manager en voormalig topsporters
Wat voor leiders van de toekomst volgens Marjolijn heel belangrijk is, is dat zij echt goed weten wat hun rol is, waar ze over gaan en hun positie ook echt innemen: “Ik zie tegenwoordig te veel leiders die echt de hele tijd maar met alles en iedereen meebewegen, waardoor mensen en de organisatie niet meer weten waar het naartoe gaat. Een leider moet zich heel bewust zijn van alles wat er speelt en niet een deel van de informatie aan zich voorbij laten gaan, omdat het niet ‘hun ding’ is. Op basis van al die informatie is het dan belangrijk een heldere eigen positie in te nemen. Veranderingen gaan niet van A naar B. Het is een ‘squiggle’ (*grillig, niet rechtlijnig). En daarin zijn twee elementen belangrijk, namelijk richting en ruimte. De top moet beslissen over de richting: ‘hier gaan we naar toe’. En vervolgens ruimte geven aan de mensen in de organisatie om daar vorm aan te geven. Cruciaal daarbij is dat je ook een hele goede verbinding hebt met de mensen waar je het voor doet en zorgt dat je in een vroegtijdig stadium weet wat belangrijk voor hen is. Daar moet je niet mee wachten tot alle partijen zich ingegraven hebben en problemen niet meer opgelost kunnen worden.”
Marjolijn Vencken
Adviseur Public Affairs met brede internationale ervaring. Staat voor sociale en economische waarde creatie. Doorkneed in crisismanagement. Toezichthouder. Gaat vol voor het Goede, het Ware en het Schone.
Volgens Esther speelt de cultuur waarin je opgroeit een grote rol in hoe makkelijk ‘showing up’ je afgaat: “In Amerika wordt kinderen geleerd te zeggen “Ik ben Esther en ik ben heel goed in dit of dat”. Terwijl we in Nederland, al ben je professor of heb je een gouden medaille gewonnen, nog steeds iets zeggen als “het was teamwerk” of “zo bijzonder was dat niet”. We krijgen in Nederland een beetje kromme tenen van die Amerikaanse manier. We hebben hier bijna geen voorbeelden van mensen die ergens heel goed in zijn en dat op een sympathieke manier delen. Het is of ‘ik ben een goeroe’ of ‘onder de radar blijven’. Maar daar tussenin zit ook een heleboel. Heel veel mensen weten trouwens van zichzelf niet eens waar ze goed in zijn, omdat dat hen makkelijk afgaat. Dan denken ze ‘ja, dat is toch niets bijzonders? Dat kan iedereen!’ Daar moet je dus soms wel even onderzoek voor doen en andere mensen op bevragen.”
Esther Jacobs
Auteur van 30 boeken, internationaal spreker en schrijfcoach. Beter bekend als de ‘No Excuses Lady’. Esther inspireert en begeleidt mensen om hun verhaal te vertellen, hun vrijheid te vinden, en impact te maken, met een unieke combinatie van avontuur, efficiëntie en authenticiteit.
