Oefening baart kunst
# De kunst van anders kijken
Breder kijken. Je openstellen voor andere perspectieven. Nieuwsgierig blijven. Je oordeel uitstellen. Het lijkt zo makkelijk, maar toch lukt het niet altijd. Soms kom je in een vernauwing van je blikveld. Vind je er toch wat van. Blijkt het in de praktijk moeilijker open te blijven staan voor heel andere meningen. En soms heb je daar gewoon geen zin in. Of heb je het gewoon niet door dat je in de ‘ik vind er wat stand’ beland bent en is het moeilijk écht te luisteren naar de ander. Wil je je eigen opmerkzaamheid trainen, zodat je het in ieder geval doorhebt als je blikveld vernauwt en je de keuze hebt om die weer te verbreden? Ik ben benieuwd naar welke nieuwe invalshoeken of verrassende ideeën het je oplevert.
Oefeningen
Houd gedurende een week een dagboek bij waarin je reflecteert op situaties waarin je beslissingen hebt genomen of waar je een duidelijk oordeel had. Zoek bewust naar bewijs dat je oordeel of beslissing tegenspreekt en reflecteer op wat je zou veranderen als je dit ‘tegenbewijs’ meeneemt in je oordeelsvorming. Wat heb je mogelijk gemist door vanuit een bepaalde bias (aanname) te denken?
Door je aandacht bewust te richten op nieuwe of onbekende ideeën, kun je jezelf trainen om buiten je gebruikelijke waarnemingskader te stappen.
Anders kijken is geen passief proces, maar vraagt actief andere perspectieven zoeken en verwelkomen. Wees je er daarbij bewust van dat ons brein filtert op basis van eerdere ervaringen en overtuigingen. Stel jezelf bijvoorbeeld vragen als ‘Wat zou ik doen als ik de regels of kaders kon veranderen?’, ‘Hoe zou iemand uit een totaal andere cultuur of discipline dit aanpakken?’ en ‘Kan er ook nog iets heel anders waar zijn?’
Paradoxen, schijnbare tegenstellingen, vragen om dieper te onderzoeken waar de paradox eigenlijk over gaat. Twee uiteenlopende meningen of standpunten over hetzelfde onderwerp. Wat doe je ermee? De neiging is vaak om te kiezen voor het ene of het andere idee. Daag jezelf (en je team) uit om te verkennen en te bespreken hoe deze schijnbaar tegenstrijdige ideeën elkaar kunnen versterken in plaats van uitsluiten. Word je bewust van wanneer je neigt om te kiezen voor “of-of”-oplossingen. Vraag jezelf dan af: “wat is de waarde van beide perspectieven? Wat ligt er onder de schijnbare tegenstellingen? Waar zit de verbinding of synergie? Is er een ‘derde punt’ die de kracht van beide perspectieven bij elkaar brengt?”
In het Individueel Programma wat je hier vindt bij het Vervolgaanbod oefen je jouw ‘paradoxale mindset’ op een interactieve manier, middels een ‘systemische’ werkvorm. We laten je in een video zien hoe dat werkt
Creëer situaties waarin ‘minderheidsstemmen’ worden gehoord, om zo je perspectieven te verruimen. Minderheidsstemmen zijn de ideeën, gedachten, gevoelens van mensen die minder makkelijk het woord nemen of gehoord worden. Bijvoorbeeld mensen die wel betrokken zijn bij een vraagstuk, maar niet vanzelfsprekend om hun mening gevraagd wordt omdat ze een andere achtergrond hebben.
Stel bijvoorbeeld aan het eind van een bijeenkomst de vraag: ‘is er iemand met nog een heel andere mening?’ of ‘is er iets nog niet gezegd wat wel gezegd moet worden’? Zorg voor een veilige omgeving waarin alles gezegd kan worden en kijk ook met elkaar naar wat de ‘afwijkende mening’ oplevert en toevoegt. Deel ook persoonlijke onzekerheden of vragen, zonder direct een oplossing te zoeken. Wat brengt het delen van deze kwetsbaarheid teweeg bij jezelf en de ander?
We hebben allemaal ‘filters’ op ons hoofd die onze waarneming ‘kleuren’. Super helpend deze filters, want anders zou je bij alles wat op je afkomt je af moeten vragen wat je er van vindt of wat je er mee moet. Daar hebben we de tijd niet voor. Maar… ze zorgen er ook voor dat we niet actief op zoek gaan naar andere ‘waarheden’. Ze maken ons ook een beetje ‘lui’.
Gebruik humor en speelsheid om vastgeroeste ideeën los te maken. Stel jezelf voor als een trickster (verleider/misleider) en speel met de vraag: “Hoe kan ik deze situatie op zijn kop zetten?” Bedenk drie totaal onconventionele oplossingen en reflecteer op welke verrassende inzichten deze oplossingen bieden. Of neem in een discussie eens bewust een afwijkend standpunt in, ook al ben je het er niet mee eens. Verdedig dit standpunt en zie wat het oplevert.
