Wat de meesters zeggen over...
Vertrouwen als basis
Volgens Kader is het belangrijk in contact te komen met ‘wat het leven bij jou in bewaring heeft gegeven’: “Toen ik in Nederland was en hier net begon met schrijven, hoorde ik vaak mensen zeggen ‘wees jezelf’. Ik wist niet wat dat betekende, maar die nadruk op mijn persoon maakte me alert. Nu weet ik dat ‘wees jezelf” betekent ‘heb vertrouwen in wat je hebt, werk daaraan en maak daar wat van’. Wat het leven bij jou in bewaring heeft gegeven moet je zuiver houden. Verdoezel het niet met leugens, onrecht, te veel drank of wat dan ook. Leugens doden je creatie en leiderschap. Verlies van vertrouwen in het leven verpest je werk. Je moet zuinig zijn met jezelf, eerlijk zijn naar jezelf én vertrouwen hebben in het leven. Dat zijn drie gouden wijsheden waar ik altijd gebruik van heb gemaakt. Dan komt het altijd goed.”
Kader Abdolah
Perzisch-Nederlandse schrijver, politiek vluchteling, verhalenverteller ‘tussen culturen in’ en één van de meest gelezen Nederlandse auteurs
Diana is er in de loop van haar leven steeds meer achter gekomen dat leiderschap gaat over weten wie je zelf bent: “Je moet weten waar je vandaan komt en wat je persoonlijkheid is om mensen en organisaties door grote transities heen te kunnen leiden. In de beginfase van mijn carrière heb ik best hele ingewikkelde dingen op mijn bord gehad. Dat kwam goed en dat versterkt natuurlijk je zelfvertrouwen. Ik heb geleerd dat je bij jezelf moet blijven en dat je moet zorgen dat je leert van je levenservaring. Dat je dat meeneemt en dat je ook bereid bent aan jezelf te schaven. Ik ben een heel ongeduldig type. Dat moet je wel echt van jezelf weten. Je hebt dan mensen om je heen nodig die je een spiegel voorhouden. Dat heb ik ook altijd om mezelf heen georganiseerd: criticasters die me feedback gaven. Dat is niet altijd leuk, maar wel nodig.”
Diana Monissen
Zeer ervaren, bevlogen en gepassioneerde bestuurder en toezichthouder. Realiseerde onder meer het Prinses Máxima Centrum voor Kinderoncologie
Volgens Julika is vertrouwen een ‘work in progress’: “Op een gegeven moment weet je natuurlijk wel een beetje wat je kan en dan wordt je vertrouwen groter. Naarmate ik zelf beter ben geworden durf ik mijn plek ook nog meer in te nemen. Dat heb ik wel moeten leren. Wat mij helpt is praten met vrienden of met mijn regisseur en weten dat er fases zijn waarin je twijfelt of het niet meer ziet zitten, waar je doorheen moet. Je moet toch maar steeds weer in ‘the unknown’ durven stappen. Soms zit er iemand in het publiek waar je onzeker van wordt of waar je je aan irriteert. Dan heb ik weer te veroveren dat ik helemaal in het nu ben. Wat mij helpt is om drie keer een ‘ja’ te hebben: een ‘ja’ tegen jezelf, een ‘ja’ tegen je verhaal en een ‘ja’ tegen je publiek. Ik kan daar altijd naar terug, maar het wil niet zeggen dat het vanzelf gaat.”
Julika Marijn
Theatermaker, presentator, (stem) actrice, public speaking coach, auteur van ‘Altijd Etty’, en bovenal powervrouw, stemgever, verbinder en een voorbeeld in liefdevol confronteren
Een thema dat heel vaak terugkomt in de gesprekken die Roek voert, is het gevaar om op oude kompassen te blijven varen in nieuwe tijden. “Op het moment dat we onzeker worden over waar we naar toe gaan en wat er van ons gevraagd wordt, dan hebben we de neiging om naar zekerheden terug te grijpen. Je ziet dit ook bij veel leiders terug: zodra het onduidelijk wordt gaan ze roepen dat zij wel weten welke kant we op moeten. Wat ik inmiddels heb geleerd, is dat dat juist de mensen zijn waar je voor uit moet kijken. Deze tijd vraagt om te kunnen gaan met ‘niet-weten’. En tegelijkertijd is er ook een ‘diep-weten’. Die twee gaan samen op. Dat diep-weten is iets heel anders dan zeggen ‘dat je het zeker weet’. Leiderschap in deze tijd vraagt om wijsheid om complexiteit te erkennen, de bereidheid hebben om gezamenlijk het onderzoek aan te gaan en je niet te verleiden tot snelle oplossingen op basis van modellen die de werkelijkheid te simpel en éénduidig voorstellen, wat nu vaak gebeurt.”
Roek Lips
Schrijver, film- en theatermaker, spreker. Maakt betekenisvolle korte filmportretten van bijzondere mensen
Esther heeft vertrouwen met vallen en opstaan geleerd: “Voor veel mensen zit hun basisvertrouwen in hun werk, functie, of geld. Iets externs dus. Als dat wegvalt, betekent dat vaak dat zij ook hun vertrouwen kwijt zijn en niet meer weten wat ze moeten doen. Als je vertrouwen in jezelf zit, heb je nog steeds om te gaan met tegenslagen en mislukkingen, maar weet je ergens ook dat je altijd wel een oplossing vindt. Als de bodem onder ‘je eigen benen’ ligt, dan heb je altijd iets om op te staan. Ook als je even uit balans raakt. Ik heb dat geleerd door overmoedig te zijn en constant grenzen op te zoeken. Als je heel vaak valt en opstaat, dan ontdek je wat wel en niet werkt; in de wereld en voor jezelf. Dan heb je zelf je grenzen ontdekt in plaats van door de maatschappij opgelegde grenzen te volgen. Dat heeft mij heel erg geholpen.”
Esther Jacobs
Auteur van 30 boeken, internationaal spreker en schrijfcoach. Beter bekend als de ‘No Excuses Lady’. Esther inspireert en begeleidt mensen om hun verhaal te vertellen, hun vrijheid te vinden, en impact te maken, met een unieke combinatie van avontuur, efficiëntie en authenticiteit
Ingrid was als kind heel verlegen: “Ik heb op het podium leren leven. Ik heb er geleerd dat je wel van alles aan technieken kunt leren, maar dat het gaat over vertrouwen in wat er op het moment in jou stroomt of naar jou toekomt. Als actrice heb ik dat toegepast en ik leer het nu mijn studenten: alles wat je ervaart is goud, mits je het herkent. Als jij bang bent en het er van jou niet mag zijn, dan word je een pratend hoofd. Om in verbinding te zijn moet je herkennen en erkennen wat je voelt en denkt. In essentie is er alleen maar ja of nee. In acteren noemen we dat de ‘primaire impuls’. Ik wil iets of ik wil iets niet. De secundaire impuls zijn alle gedachten die daar overheen komen. Zoals ‘het klopt niet wat ik voel’ of ‘als ik dit doe dan word ik afgewezen’. Veel mensen herkennen hun eigen ja of nee niet. Of durven de ja of nee niet te volgen. Mijn beschermmechanisme als kind was ‘niet voelen’. Een soort van bevriezen. En jezelf ontvriezen is heel moeilijk. Want je voelt op die momenten niet dat je niet meer voelt. Wat mij enorm helpt is contact met anderen. En ik heb inmiddels geleerd in mijn gedrag niet meer te anticiperen op afwijzing.”
Ingrid Wender
Als senior docent improvisatie en camera-acteren aan de Amsterdamse Toneelschool & Kleinkunstacademie modereert en coacht zij vanuit een diepgaande fascinatie voor Internal Family Systems (IFS). Door haar achtergrond in acteren en improvisatie helpt zij leiders om authentiek en charismatisch in het hier en nu te zijn, waardoor hun presence en impact worden versterkt
Volgens Paula heeft vertrouwen te maken met optimaal aanwezig kunnen zijn: “Durf je te verkeren in niet-weten? Of durf je te volgen wat het leven van jou vraagt, in plaats van het leven op te leggen wat jij wilt? Daarvoor moet je kunnen ontspannen, kunnen reflecteren en getraind zijn in waarnemen. En ook kunnen omgaan met je angsten, obstakels en je geschiedenis. Sommige mensen hebben de wind meer mee gehad dan anderen, maar mensen die hebben geworsteld bezitten vaak een bepaald soort wijsheid en moed waardoor ze makkelijker ergens doorheen kunnen kijken. Lichaamsbewustzijn helpt om aanwezig te zijn in het nu. Er helemaal kunnen zijn, letterlijk en figuurlijk, heeft te maken met hoe je thuis bent in je lichaam. Dat staat niet stil, maar ontwikkelt zich continu.”
Paula Kolthoff
Leiderschapstrainer, opleider & executive coach, gespecialiseerd in lichaamsbewust leiderschap. Auteur van Stevig staan in intense situaties (2021) en Sterk staan door flexibel bewegen (2024). Ontwikkelde Embodied Learning voor (bege)leiders, een lichaamsgerichte methode die je leert optimaal aanwezig te zijn, ook in uitdagende situaties
Maurice heeft echt moeten leren te vertrouwen op zichzelf en op het proces: “Toen ik op de Amsterdamse toneelschool kwam was ik heel erg op resultaat gericht. Ik had altijd een bepaald idee in mijn hoofd van hoe het zou moeten zijn en ik was heel erg gericht op het willen laten zien van wat ik kon. In improvisatielessen heb ik geleerd om juist niet met het resultaat bezig te zijn, maar meer in het moment te komen. Om echt in het niet-weten te durven stappen en erop te vertrouwen dat er dan iets genialers kan ontstaan dan wat je zelf had kunnen bedenken. Ik raak nog steeds wel eens afgeleid en probeer dan heel bewust terug te keren naar helemaal in dat moment zijn, me écht te verbinden met de ander en écht te luisteren. Voor mij is dat een staat van zijn, een mind-set, waar je bewust voor moet kiezen en aan moet blijven werken.”
Maurice Vonk
Acteur. Trainer. Mede-eigenaar OrtuStella trainingen in werkgeluk. In zijn vrije tijd piloot
Marjolijn heeft van huis uit geen bodem meegekregen van veiligheid, gehechtheid en stevigheid: “Ik heb in mijn leven extreme onveiligheid meegemaakt. Dat maakt dat ik bij alles wat ik nu tegenkom iets heb van: kom maar op, laat mij het maar doen. Ik kan heel goed in het zwarte duiken, omdat ik denk dat ik het meest extreme al heb gehad. Mijn fundament van vertrouwen is ontwikkeld door het werk dat ik doe en mijn eigen ‘innerwork’. Door reflectie en introspectie voel ik me nu veilig en stevig. Ik weet wat ik kan en dat geeft vertrouwen als stevige basis. We leven niet meer in een wereld van zekerheden. Verandering is constant. Het is belangrijk dat mensen daar al jong mee leren omgaan.”
Marjolijn Vencken
Adviseur Public Affairs met brede internationale ervaring. Staat voor sociale en economische waarde creatie. Doorkneed in crisismanagement. Toezichthouder. Gaat vol voor het Goede, het Ware en het Schone
Anne gaat er altijd vanuit dat mensen met een positieve intentie naar hun werk komen: “Ik ben heel erg van het glas half vol. Ik denk dat het feit dat mijn vader is overleden toen ik 19 jaar was veel impact gehad heeft op hoe ik in het leven sta. Ik kan nu in ingewikkelde situaties echt denken ‘wat is het ergste dat me kan overkomen’ en dan weet ik dat dat nooit erger zal zijn dan toen. Dat maakt sommige keuzes nu makkelijker. Het boek ‘De meeste mensen deugen’ is echt mijn bijbel. Dat betekent voor mij niet dat je alleen maar complimenten geeft, je moet ook eerlijk zijn als het niet goed gaat. En daar dan het goede gesprek met elkaar over aangaan. Dat samen geeft veiligheid en creëert een ruimte waarin mensen kunnen groeien. En als dan blijkt dat iemand aan zijn plafond zit en het werkt niet in die functie, dan moet je ook goed afscheid nemen van elkaar. Dat is ook belangrijk.”
Anne Veldhof
Voorzitter Raad van Bestuur ActiVite. Bevlogen en betrokken bij de grote maatschappelijke opgaves binnen de zorg, vanuit de organisatie, keten en regio. Gericht op samenwerken, verantwoordelijkheid nemen en oplossen. Met een groot hart voor alle professionals die zich hier dag en nacht voor inzetten
Toen Ineke directeur was en ze voelde dat die rol het niet (meer) voor haar was, vertrouwde ze erop dat zich wel iets nieuws zou aandienen: “Ik ben gewoon de dingen gaan doen, die ik moest doen, tot ik op een ochtend wakker werd en wist wat mijn volgende stap zou zijn. Ik ben niet mezelf gaan veroordelen in die tussentijd. Als je denkt dat je altijd een antwoord moet hebben, gaat je creativiteit juist vaak op slot. Ik weet dat het altijd goed komt. Op welke manier weet ik vaak niet. Dat ik het ok vind om dat niet te weten is iets wat ik heb geleerd. Ik heb een diep vertrouwen in de processen van het leven. Ik denk eigenlijk nooit meer zoals vroeger ‘dit is hopeloos’. Soms vraagt het wel om te kunnen verduren. Alles heeft haar eigen tempo. Daar hoort ook ongemak bij. Maar ik heb een groot vertrouwen dat er dan altijd iets gebeurt wat klopt, dat er iets opent, dat er iemand de draad pakt of het lef heeft. Dat is echt heel mooi. Het zou fantastisch zijn als mensen het ‘niet-weten’ wat meer zouden omarmen.”
Ineke Hurkmans
Innoverend ondernemer. Ontwikkelt al 24 jaar projecten die verbindingen beweging creëren. Gaat ervan uit dat iedereen het antwoord in zich heeft. Schrijft een boek over De Kunst van op je Handen Zitten
Foto door: Charlotte Grips
Folkert en Vincent hebben zichzelf echt leren kennen buiten hun comfort-zone: “Op het moment dat je een wedstrijd ingaat, dan kom je jezelf tegen. Buiten je comfort-zone leer je wat een situatie met je doet. Je moet de tijd nemen om te luisteren naar je lichaam en je innerlijke stem. Als je je niet bewust bent van jezelf, conformeer je je aan wat de wereld van je vraagt. Je moet er bewust voor kiezen aandacht te geven aan wat er in je leeft. Zodat je jezelf steeds beter leert kennen. Daar heb je wel anderen voor nodig, want we hebben allemaal blinde vlekken die je zelf niet kunt zien of wilt zien. Folkert: “Als ik in een situatie op mijn werk kom, die ik heel lastig vind, dan denk ik terug aan situaties uit mijn gevechten en word ik weer kalm en kan ik verder. Het helpt mij te vertrouwen in dat ik elke situatie aankan. Mariniers zeggen: als je echt het gevoel hebt dat je niet meer verder kunt, dan ben je op 40% van wat je werkelijk kunt. Dat vertel ik mezelf altijd als ik tegen dat punt aanloop.”
Folkert Hilarides & Vincent Latoel
Trainer, manager en beide voormalig topsporters
Ik vecht altijd voor vertrouwen. Je kunt vertrouwen snel verspelen. Dat zie je overal. Iemand gaat ergens iets van vinden of vormt zich een beeld en gaat uit contact. Je moet het lef hebben regelmatig naar mensen toe te gaan en te vragen: verstaan we elkaar nog? Dat heb ik geleerd in de loop van mijn leven. Vertrouwen is niet iets om naïef in te zijn. Door kleine dingetjes of mensen die ertussen schuiven, bijvoorbeeld adviseurs van buiten, kan het vertrouwen binnen de kortste keren weg zijn. Je moet blijven praten, elkaar blijven ontmoeten. Zelfs als het uit je tenen moet komen en je boven jezelf uit moet stijgen om het te doen. Als iets zeer doet en heel vervelend voelt, dan moet je er juist iets mee doen. Ga naar die persoon en bespreek het. De ander waardeert altijd dat je naar hem toekomt. Zoek verbinding als het moeilijk is. Je straalt dan uit dat de ander het je waard is om eerlijk tegen te zijn.
Mathilde Stam
Geboren en getogen in Zuid-Afrika en opgegroeid in de tijd van Mandela en bisschop Tutu. Ze is actief in Dialoog en Ubuntu in zowel Nederland als Zuid-Afrika. Als topbestuurder in Nederland brengt ze de lessen van toen nog dagelijks in de praktijk
Er zijn op een aantal cruciale momenten in mijn leven mensen geweest, die mij vertrouwen hebben gegeven. Die momenten weet ik nog en ik weet ook dat ik toen dacht: dat vertrouwen ga ik ook aan andere mensen geven. Dat geeft zo’n enorme boost. De timing daarin is belangrijk. Het gaat over een spannend moment in iemands loopbaan of privéleven. Als je dat moment laat gaan, ben je te laat. Die timing heb ik goed geleerd. Ik check altijd of het klopt en of ik het voor mezelf doe of echt voor de ander. Soms moet je dan even vertragen, supergoed kijken, vragen stellen en luisteren. En als je het dan weet, moet je er ook naar handelen. Leiderschap in deze tijd vraagt om het erkennen van meervoudigheid. Het is belangrijk dat je een grotere set aan vaardigheden en variatie ontwikkelt, waarmee je kunt anticiperen op de complexiteit en die je helpt vertrouwen dat je weet welke eerste stap je kunt zetten, zonder dat je alles precies overziet. Dat moet je vooral niet alleen doen. Vertrouwen vind je ook in het opzoeken van en je verbinden met anderen.
Grietsje Visser
Bestuurder en toezichthouder die in het samenspel met anderen bijdraagt aan een weg vooruit voor de ouderenzorg van vandaag én morgen
“De kunst is om met vertrouwen op pad te gaan, ook als je niet zeker weet of het het juiste pad is, zegt Jaeike. Even niet-weten is oncomfortabel en het is de kunst om bij dat ongemak te blijven. Je moet open blijven staan en de uitdaging is vooral ‘niet-doen’, het niet af willen dwingen. De kunst is om te kunnen ontvangen. Om iets aan te kunnen nemen van een ander. Zodat je even kunt ‘rusten’ en het niet allemaal alleen hoeft te doen. Dan ontstaat de flow vanzelf weer. Je moet soms gewoon even een poosje geduld hebben…”
Jaeike Stienstra
Leiderschaps trainer en coach met behulp van paarden, ervaren zegt meer dan woorden, puur, duidelijk, doortastend en zonder oordeel
